Zorgfraude: we tellen de miljarden, maar wie telt de slachtoffers?
Wat mij verbaast in de discussie over zorgfraude, is hoe gemakkelijk we over miljarden praten, terwijl niemand precies weet hoeveel geld er daadwerkelijk met zorgfraude gemoeid is. Oud-minister Edith Schippers sprak onlangs bij WNL over 10, misschien zelfs 15 of 20 miljard euro. Bedragen die indruk maken, maar waarvoor een gedegen onderbouwing ontbreekt.
Maar wie heeft het eigenlijk over mevrouw De Vries?
Mevrouw De Vries, 82 jaar, voor wie thuiszorg wordt gedeclareerd die nooit is geleverd. Of Sam, 16 jaar, voor wie begeleidingsuren in rekening worden gebracht die hij in werkelijkheid niet krijgt. Het zijn fictieve voorbeelden, maar ze maken duidelijk wat er achter frauduleuze declaraties kan schuilgaan. Want laten we precies zijn: slechte zorg is niet automatisch zorgfraude. En zorgfraude betekent niet per definitie dat de geleverde zorg slecht is. Maar wanneer zorg wordt gedeclareerd die niet is geleverd, kan de schade verder gaan dan het financiële verlies. Cliënten kunnen noodzakelijke ondersteuning mislopen, met gevolgen voor hun veiligheid, gezondheid en welzijn.
Toch draait de discussie vooral om bedragen, terugvorderingen en pakkansen. Allemaal belangrijk. Maar hoeveel cliënten worden daadwerkelijk geraakt door zorgfraude? Hoe vaak leidt fraude tot het onthouden van noodzakelijke zorg? En welke schade ontstaat daardoor? We kennen de financiële omvang van zorgfraude niet. Maar we hebben evenmin een betrouwbaar landelijk beeld van het aantal getroffen cliënten en de gevolgen voor hen.
Waarom weten we zo weinig over die gevolgen? En wie neemt de verantwoordelijkheid om ook deze schade systematisch in kaart te brengen?
*Mevrouw De Vries en Sam zijn fictieve personen.
Melanie van den Berg is specialist in zorgfraude en financieel-economische criminaliteit. Ze heeft ruime ervaring met complexe onderzoeken naar witwassen, zorgfraude en misbruik van publieke middelen. Melanie werkt op het snijvlak van toezicht, handhaving en financieel onderzoek en ondersteunt organisaties bij governance, integriteit en risicobeheersing. Daarnaast is zij actief als interimmanager, trainer, toezichthouder, klachtenfunctionaris en vertrouwenspersoon. Ze is ook member van SER Topvrouwen. Melanie is een van de docenten van de 3-daagse Masterclass Zorgfraude Ontmaskerd. Zij blogt regelmatig voor NCI over het thema zorgfraude.