17 juni 2026
Ergens in de enorme geldstroom die door de Nederlandse zorg stroomt – ruim 150 miljard euro per jaar – verdwijnt jaarlijks een geschat bedrag van 7,5 tot 15 miljard euro. Niet door mismanagement. Niet door bureaucratie. Maar door fraude. Bewuste, georganiseerde zorgcriminaliteit, gepleegd door criminelen die de zorg als verdienmodel hebben ontdekt en weten dat de kans dat ze worden gepakt klein is. Jan van Koningsveld, oud-FIOD-rechercheur, doctor in de rechten en oprichter van het Offshore Kenniscentrum, maakt er zijn missie van om dat te veranderen. Vanaf september 2026 doet hij dat ook via een nieuwe driedaagse masterclass Zorgfraude, ontwikkeld samen met het Nederlands Compliance Instituut.
15 miljard die niet bij de patiënt aankomt
Het zorglandschap is complex. Gemeenten en zorgverzekeraars betalen. Zorginstellingen, ziekenhuizen en zelfstandige aanbieders leveren. Burgers ontvangen. En ergens in die driehoek (in de declaraties, de PGB-rekeningen, de administratie van zorgbemiddelaars) zitten constructies die er van buitenaf legitiem uitzien, maar dat niet zijn. De kunst is dan ook om de juiste dossiers van mogelijke fraude te selecteren voor nader onderzoek.
Van Koningsveld is direct: “Fraudeurs hebben maar één doel: ongemerkt geld onttrekken aan die enorme geldstromen. De rijksbegroting heeft voor zorg een post van ruim 150 miljard euro. Geschat wordt dat zo’n 5 tot 10 procent daarvan weglekt in een of andere vorm van fraude. Dat is een bedrag van een slordige 15 miljard, dat niet terechtkomt bij degene die zorg hard nodig heeft. Op termijn is dat niet houdbaar en betaalbaar. Hierbij dient wel een nuance te worden aangebracht. Dit omdat het betekent dat er in 90 tot 95% van alle gevallen in de zorg gaat om eerlijke zorgaanbieders die met hart en ziel klaar staan om ons van de nodige zorg te voorzien. Deze groep moeten we niet onnodig lastig vallen”.
Spookzorg. PGB-misbruik. Upcoding. Witwassen via zorgstructuren. Malafide zorgaanbieders die bewust de zorgmarkt ondermijnen. De vormen zijn divers, de schade immens. Maar misschien nog wel zorgwekkender dan de fraude zelf, is het feit dat die zo lang onzichtbaar blijft.
De blinde vlek van de goedwillende professional
Wie in de zorg werkt, doet dat bijna per definitie vanuit idealen. Die professionals willen mensen helpen. Fraude staat zo ver van hun eigen waarden af, dat het voor hen moeilijk voorstelbaar is dat iemand bewust een zorgstelsel misbruikt. En precies dát maakt hen kwetsbaar.
Bestuurders en beleidsmakers gaan er vaak van uit dat alle zorgaanbieders te goeder trouw zijn. Logisch — want de zorg móét worden geleverd. Maar juist dat uitgangspunt wordt door fraudeurs uitgebuit. Zij bouwen constructies die ze zorgvuldig versleutelen, wetende dat de mensen aan de andere kant niet door het filter kijken van een rechercheur of fraudeonderzoeker.
“Criminelen zijn zich daar terdege van bewust,” zegt Van Koningsveld. “Ze staan met 1-0 voor.”
Denken als een fraudeur
De oplossing, aldus Van Koningsveld, begint bij bewustwording en kennis. Niet de abstracte, juridische variant — maar het soort kennis dat je leert door te doen. Door te zien hoe een fraudeur denkt. Door zelf, al is het maar voor een dag, aan de verkeerde kant van de tafel te zitten.
Precies daarom eindigt de eerste dag van de masterclass met een ongewone opdracht: deelnemers moeten zelf een fraudeconstructie bedenken — met maximale opbrengst en minimale pakkans. De workshop heet niet voor niets ‘Ontwerp de perfecte fraude’.
Dag twee draait om sporen: financieel onderzoek, documentanalyse, geldstromen reconstrueren via bankafschriften, jaarrekeningen en kadasterdata. Op dag drie staat de vraag centraal hoe een vermoeden daadwerkelijk tot actie leidt — juridisch, bestuursrechtelijk, fiscaal — en hoe samenwerking tussen ketenpartners echt werkt.
Van theorie naar de dossiers die al op uw bureau liggen
De masterclass is ontwikkeld voor professionals die vanuit heel verschillende rollen met zorgfraude en zorgcriminaliteit te maken krijgen: compliance officers, medewerkers van zorginstellingen, gemeenten, zorgverzekeraars, banken, maar ook opsporingsambtenaren en toezichthouders. Bewust gemengd — want juist de combinatie van perspectieven maakt de opleiding krachtig. En het vergroot de weerbaarheid van organisaties die verantwoordelijk zijn voor integere bedrijfsvoering in de zorg.
Van Koningsveld geeft de masterclass samen met mr. dr. Melanie van den Berg, specialist op het snijvlak van zorgfraude, toezicht en financieel-economische criminaliteit. Beide docenten brengen jarenlange praktijkervaring in opsporing en handhaving mee.
“Alle gemeenten en zorgverzekeraars zouden deze masterclass moeten volgen,” stelt Van Koningsveld. “In drie dagen leren we ze denken en kijken als de fraudeurs die nu onzichtbaar lijken en zich onkwetsbaar wanen. Dat is de manier om zorgfraude en zorgcriminaliteit te herkennen én te bestrijden.”
"Want", zo besluithij: “je kunt zorgfraude beter bestrijden door te investeren in hersencellen dan in gevangeniscellen”.
De driedaagse Masterclass Zorgfraude & Onderzoek start in september 2026. Deelnemers kunnen vooraf eigen casussen en vragen insturen, die waar mogelijk worden verweven in het programma. Na afloop ontvangen deelnemers een certificaat van deelname.
De opleidingspagina zal een dezer dagen worden gepubliceerd. Kijk voor alle opleidingen op https://compliance-instituut.nl/opleidingen/beroepsopleidingen.